Zeytinyağının Tarihçesi

O tarım çağının ilk gözdelerinden. Arkeolojik bulgulardan yola çıkılarak yapılan tahminlere göre, yaklaşık 6000 yıl öncesine dayanıyor insanoğlunun zeytin meyvesiyle tanışıklığı. Gerçi zeytin insan onu tanımadan çok önce de varlığını sürdürüyordu bu gezegende. Öyle ki, Ege’de 39.000 yıl önce bile zeytin ağaçları bulunuyordu. İnsanoğlu önce zeytinle ve sonrasında zeytinyağıyla tanıştı. Ve bu en kadim meyvenin serüveni, tüm doğallığıyla ve saflığıyla günümüze dek uzandı.

Zeytinin anavatanı Güneydoğu Anadolu’yla, Suriye, Filistin ve Lübnan havzasını içine alan Doğu Akdeniz’dir. Sonrasında Fenikeliler aracılığıyla Antik Yunan’a, tüm Akdeniz kıyılarına ve Mısır’a yayıldığı öngörülmekte.

Gelelim zeytinyağına. Bulgular Giritlilerin yaklaşık M.Ö. 3000’lerde ilk zeytinyağını ürettiğini gösteriyor. Antik Yunan’a göre zeytinyağı Athena’nın armağanıydı. Homeros onun için altın sıvı demişti. Tabi O zamanki Helen coğrafyasının bugünkü Batı Anadolu’yu da kapsadığını unutmamak gerekiyor. Yani Anadolu zeytinyağı kültürünün doğduğu havzanın bir parçasıdır. Zeytinyağının Anadolu’daki macerasına ilişkin ulaşılan en eski bulgu ise M.Ö. 600’lere ait. Urla (Klazomenai) ‘da bu dönemden kalan bir zeytinyağı üretim düzeneği bulundu. Bulgular aynı zamanda o tarihlerde zeytinyağı ticaretinin de yapılmaya başladığı yönünde.

Anadolu’ya göç eden Türkler kendilerinden önce bu topraklarda Egemen olan Romalıların zeytinyağı ve zeytin kültürüne sahip çıktılar.  Onla sağlık buldular, sofralarından eksik etmediler.

Zeytin fideleri gemilerle tüm Akdeniz havzasına yayıldı zamanla. Bu yayılmanın öncesinde Antik Mısır’ın zeytinyağı ile tanıştığı da ihtimaller arasında. Zeytinyağının serüveni kısa sürede Endülüs’e kadar uzandı. 15.yüzyılda İspanyollar yeni dünyaya zeytinyağını taşıdılar. Ve uzun dönemdir zeytinyağı dünyanın önemli bölümünde sevilerek kullanılan bir besin. Kalp-damar sistemine, dolayısıyla tüm sağlığa faydası ortaya konan Akdeniz usulü beslenmenin gözdesi. Beslenmenin, sağlığın ve lezzetin önemini bilenler içinse yegâne yemeklik yağ.

O  Akdeniz’de ve Ege doğdu, tüm dünyanın sağlık kaynağı oldu.  Zeytinyağı bir gıda ürünü olmanın ötesinde kadim insanlık mirasının aktarım kanallarından biriydi adeta. Gücünü doğadan alan, modern insana uzaklaştığı doğayla bağını hatırlatan; lezzetli, sağlıklı, dost bir miras.